Doğa Konuşmaz, Ama Düşündürür
Bir çocuğun doğayı izlediği an, çoğu zaman felsefenin başladığı andır.
Doğa Konuşmaz, Ama Düşündürür
Erdemli ve bilinçli bir yaşam yalnızca insanın kendi iç dünyasına dönmesiyle değil; çevresini gerçekten görebilmesiyle de başlar.
Doğa konuşmaz.
Ama düşündürür.
Her rüzgârın içinde bir soru, her yaprağın düşüşünde bir cevap gizlidir. Sorun doğanın suskunluğu değildir; çoğu zaman bizim onu duymayı bırakmış olmamızdır.
Modern insan doğaya bakar ama çoğu zaman görmez.
Çocuk ise görür.
Bir çocuk karıncaları izlerken yalnızca küçük canlıları seyretmez. Düzeni, hareketi, amacı ve sürekliliği fark eder. Farkında olmadan ilk ontolojik sorusunu sorar:
"Bu nasıl oluyor?"
Felsefe çoğu zaman tam da burada başlar.
Doğa: Merakın İlk Öğretmeni
Doğa, insana hazır cevaplar sunmaz.
Sorular sunar.
Çocuklar bu soruların peşinden gider. Biz ise büyüdükçe cevaplara sığınmaya başlarız.
Oysa merak, insanın en temel epistemik gücüdür. Bilgi çoğu zaman bir şaşkınlık anında doğar. Hayret etmeyi bıraktığımız yerde düşünme de yavaş yavaş durur.
Bir çocuğun karıncaları izlemesi basit bir oyun değildir. O an, insanın evrenle kurduğu ilk bilinçli ilişkilerden biridir.
Merak, insanı dünyaya bağlayan ilk köprüdür.
Bakmak ve Görmek Arasındaki Fark
Doğaya bakmak mümkündür.
Ama doğayı görmek çaba ister.
Görmek dikkat gerektirir.
Dikkat ise içsel bir yavaşlamayı.
Bugün hız çağında yaşıyoruz. Sürekli hareket hâlindeyiz. Ama hız çoğu zaman anlam üretmez.
Doğa bize sabrı öğretir.
Döngüyü öğretir.
Ölçüyü öğretir.
Uyumu öğretir.
Doğa bağırmaz. Ama uyumunu kaybeden insan onun içinde huzur bulmakta zorlanır.
Felsefi Bir Davet
Eğer doğaya sadece bakarsanız manzara görürsünüz.
Ama onu düşünürseniz kendinizi görmeye başlarsınız.
Çünkü doğa insanın dışındaki bir gerçeklik değil; insanın da parçası olduğu bir bütünlüktür.
Bir çocuk bunu sezgisel olarak bilir.
Biz ise çoğu zaman unuturuz.
Belki de felsefi dönüşüm, yeniden karıncaları izleyebilecek kadar yavaşlayabilmektir.
Düşünmek İçin
• Son zamanlarda doğayı gerçekten gözlemlediğiniz bir an oldu mu?
• En son ne zaman bir şeyi yalnızca merak ettiğiniz için izlediniz?
• Günlük hayatınızda bakmak ile görmek arasındaki farkı hissettiğiniz bir an var mı?
Dr. Erden Miray Yazgan Yalkın
Filozof • Yazar • Felsefi Danışman
EMYY Felsefi Danışmanlık Kurucusu