Dünya Görüşü Hayatımızı Nasıl Şekillendirir?
Her insan farkında olsun ya da olmasın belirli bir dünya görüşü doğrultusunda yaşar. Bu dünya görüşü, neyi doğru, neyi yanlış bulduğumuzu, neye değer verdiğimizi ve hayatı nasıl anlamlandırdığımızı belirleyen görünmez bir çerçevedir.
Çoğu zaman bu çerçeveyi bilinçli olarak seçmeyiz. Ailemizden, kültürden, alışkanlıklarımızdan ve deneyimlerimizden devralırız. Ancak asıl soru şudur:
Yaşadığımız hayat gerçekten bize mi ait, yoksa bize verilmiş bir dünya görüşünün sonucu mu?
Dünya Görüşü Nedir?
Dünya görüşü, bireyin evrene, insana ve hayata dair geliştirdiği anlam bütünüdür.
Başka bir deyişle, hayatı nasıl "gördüğümüz" değil, nasıl "yorumladığımızdır."
Bu yorum düşüncelerimizi, duygularımızı, kararlarımızı ve nihayetinde eylemlerimizi belirler.
Bu yüzden dünya görüşü yalnızca teorik bir mesele değil, doğrudan yaşadığımız hayatın kendisidir.
Dünya Görüşü Nasıl Oluşur?
Hiçbirimiz boş bir zihinle dünyaya gelmeyiz ama boş bir dünya görüşüyle geliriz.
Zamanla bu yapı şu unsurlarla şekillenir:
→ Aile ve yetiştirilme tarzı
→ İçinde bulunduğumuz kültür
→ Eğitim ve sosyal çevre
→ Yaşadığımız deneyimler
→ Benimsediğimiz değerler
Fakat burada kritik bir nokta vardır:
Bu unsurlar bize bir dünya görüşü verir, ama onu sorgulamak bize kalır.
Eğer sorgulamazsak, başkalarının düşüncelerini yaşamaya başlarız.
Değerler ve Dünya Görüşü
Dünya görüşümüzün temelinde değerlerimiz yatar.
Ne için yaşadığımızı, neyi önemli bulduğumuzu ve ne uğruna mücadele edeceğimizi değerlerimiz belirler.
Ancak çoğu insan kendi değerlerini seçmez.
Onları devralır.
Bu da şu sonucu doğurur:
Kişi, kendi hayatını yaşadığını zannederken aslında başkalarının değerlerine göre yaşar.
İşte bu noktada kendine yabancılaşma başlar.
Dünya Görüşü Değişebilir mi?
Evet! Ama kendiliğinden değil.
Dünya görüşü ancak şu üç şeyle dönüşür:
→ Farkındalık (şu anki bakış açını görmek)
→ Sorgulama (neden böyle düşündüğünü incelemek)
→ Tefekkür (derinlikli düşünme)
Felsefe tam olarak burada devreye girer.
Felsefe sadece teorik bilgi değildir.
Felsefe, bakış açısını genişleten, resmin bütününü görmeyi sağlayan bir yöntemdir.
Tıpkı yüksek bir noktaya çıkıp ufka bakmak gibi…
Yakından baktığımızda parçalar görürüz.
Ama uzaklaştığımızda, resmin bütününe baktığımızda anlam ortaya çıkar.
Dünya Görüşünü Yeniden Düşünmek
Hayatın belirli noktalarında hepimiz şu sorularla karşılaşırız:
Ben kimim?
Nasıl yaşıyorum?
Nasıl yaşamalıyım?
Bu soruların cevabı hazır değildir.
Ve hiçbir ideoloji, hiçbir hazır reçete bu cevapları bizim yerimize veremez.
Bu yüzden yapılması gereken şey şudur:
Kendi dünya görüşünü bilinçli olarak kurmak!
Bu da ancak:
kendini tanımakla,
değerlerini sorgulamakla,
düşünme biçimini geliştirmekle mümkündür.
Dünya görüşü, hayatın yönünü belirleyen en temel pusuladır.
Yanlış ya da bize ait olmayan bir dünya görüşüyle yaşamak, doğru yolda ilerliyormuş gibi hissedip aslında kaybolmaktır.
Ama iyi haber şu:
Dünya görüşü sabit değildir.
Düşündükçe, sorguladıkça ve fark ettikçe dönüşür.
O nedenle kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur:
Hayatımı yönlendiren dünya görüşü gerçekten bana mı ait?
Bu yazı EMYY Felsefi Danışmanlık Merkezi tarafından hazırlanmıştır.
EMYY Felsefi Danışmanlık Merkezi, bireylerin düşünce, değer ve eylem uyumunu yeniden kurmalarına yardımcı olan yapılandırılmış bir felsefi danışmanlık süreci sunmaktadır.
EMYY Felsefi Notlar bölümünde felsefi düşünme, etik karar verme ve çocuklarla felsefe üzerine yeni yazılar yayımlanmaya devam edecektir.
Dr. Erden Miray Yazgan Yalkın
Filozof • Yazar • Felsefi Danışman
EMYY Felsefi Danışmanlık Kurucusu