Gerçeklik Nedir? Farkındalık ve Sorgulanan Hayat Üzerine Felsefi Bir Bakış
Hakikat değişmez.
Ama onu nasıl gördüğümüz, yaşadığımız gerçekliği belirler.
Farkındalık ve Sorgulanan Hayat
Her insan yaşar.
Ama çok az insan gerçekten yaşadığını fark eder.
Günlük hayatın akışı içinde çoğu zaman düşünmeden hareket ederiz.
Alışkanlıklarımızla, otomatik tepkilerimizle ve bize öğretilmiş kalıplarla yaşamaya devam ederiz.
Fakat asıl soru şudur:
Gerçekten yaşıyor muyuz, yoksa sadece sürükleniyor muyuz?
Farkındalık Nedir?
Farkındalık, insanın kendi yaşamına dışarıdan bakabilme gücüdür.
Ne düşündüğünü, ne hissettiğini ve nasıl davrandığını görebilme hâlidir.
Başka bir deyişle:
Farkındalık, "hayatın içinde kaybolmak" yerine
hayatı görebilmektir.
Çoğu insan yaşar ama görmez.
Çünkü görmek, durmayı ve düşünmeyi gerektirir.
Ve durup düşünen insan, artık eskisi gibi yaşayamaz.
Çünkü sorgulamaya başlamıştır.
Sorgulanan Hayat Ne Demektir?
Sorgulanan hayat, yaşanan hayatın farkına varılmasıyla başlar.
Sokrates'in dediği gibi:
"Sorgulanmamış bir hayat yaşanmaya değmez."
Bu ifade, hayatın değerinin yaşanmasında değil, anlaşılmasında yattığını gösterir.
Sorgulamak demek:
→ Neden böyle düşündüğünü incelemek,
→ Neden böyle davrandığını görmek,
→ Hayatının yönünü bilinçli olarak değerlendirmek demektir.
Neden Sorgulamıyoruz?
Çünkü sorgulamak kolay değildir.
Sorgulamak, alışkanlıkları kırmayı, ezberleri bozmayı, ve bazen rahatsız edici gerçeklerle yüzleşmeyi gerektirir.
Bu yüzden çoğu insan hazır cevaplarla yaşar.
Ne yapması gerektiğini bilir…
Ama neden yaptığını bilmez.
Farkındalık ve Kendine Yabancılaşma
Farkındalık olmadığında insan kendi hayatına yabancılaşır.
→ Ne istediğini tam olarak bilemez
→ Neden huzursuz olduğunu anlayamaz
→ Sürekli bir eksiklik hissi yaşar
Bu durum çoğu zaman dış koşullarla açıklanır.
Ama sorun çoğu zaman dışarıda değil, insanın kendiyle kurduğu ilişkidedir!
Farkındalık Nasıl Gelişir?
Farkındalık kendiliğinden oluşmaz.
İnsanın kendi bilinci üzerine yönelmesi gerekir.
Bu süreçte kişi:
→ Önce kendisini izlemeyi öğrenir.
→ Sonra sorgulamalarıyla izlediklerini anlamlandırır.
→ Ve nihayetinde düşüncesini derinleştirir.
İşte tam da bu noktada felsefi düşünme başlar.
Felsefe ve Farkındalık
Felsefe yalnızca bilgi üretmez.
Felsefe, insanın kendisini görmesini sağlar.
Felsefe, düşünceyi açar, bakış açısını genişletir, insanın kendi hayatına yukarıdan bakmasını sağlar.
Tıpkı yüksek bir noktadan ufka bakmak gibi…
Yakından bakıldığında karmaşa görülür.
Ama uzaklaşıldığında anlam ortaya çıkar.
Sorgulanan Hayatın Sonucu
Sorgulanan hayat, daha zor bir hayattır.
Ama daha gerçek bir hayattır.
Çünkü bu yaşam biçiminde insan;
Seçimlerinin farkındadır. Sorumluluk alır. Kendi hayatını bilinçli olarak kurar.
Bu da şu farkı yaratır:
Kişi sadece yaşamaz…
Yaşadığını bilir!
Farkındalık ve sorgulama, hayatı değiştiren en temel adımdır.
Ama bu adım bir soruyla başlar:
Ben gerçekten yaşıyor muyum, yoksa sadece yaşamın içinde kayboluyor muyum?
Bu yazı EMYY Felsefi Danışmanlık Merkezi tarafından hazırlanmıştır.
EMYY Felsefi Danışmanlık Merkezi, bireylerin düşünce, değer ve eylem uyumunu yeniden kurmalarına yardımcı olan yapılandırılmış bir felsefi danışmanlık süreci sunmaktadır.
Dr. Erden Miray Yazgan Yalkın
Filozof • Yazar • Felsefi Danışman