Çocuklar İçin Düşünmenin Gücü

İnsan, dünyaya yalnızca öğrenmek için değil,
anlamak için gelir.

Ve bu anlama çabası, en saf hâliyle çocuklukta kendini gösterir.

Bir çocuk "neden?" diye sorduğunda,
aslında yalnızca bir bilgi talep etmez.
O, varlığı anlamaya yönelmiş ilk felsefi adımını atar.

Ne var ki zamanla bu soru,
hazır cevaplarla bastırılır.
Ve düşünme, yerini tekrar etmeye bırakır.

İşte tam da bu noktada, çocuklarla felsefe bir ihtiyaç hâline gelir.

Çocuklarla Felsefe Nedir?

Çocuklarla felsefe,
çocuğun doğasında var olan sorgulama gücünü
koruyan, geliştiren ve yönlendiren
yapılandırılmış bir düşünme eğitimidir.

Bu yaklaşımın amacı,
çocuğa ne düşüneceğini öğretmek değil,
nasıl düşüneceğini kazandırmaktır.

Çocuklarla felsefe:

Sorular sormayı teşvik eder.

Kavramlar üzerine düşünmeyi öğretir.

Akıl yürütme becerisini geliştirir.

Farklı bakış açılarını görmeyi sağlar.

Bu yönüyle felsefe,yalnızca bir bilgi alanı değil,
bir düşünme biçimidir.

Çocuklar Neden Felsefeye İhtiyaç Duyar?

Çünkü çocuklar zaten düşünür.
Ama çoğu zaman düşünmeleri yönlendirilmez.

Onlara bilgi verilir…
Ama düşünme araçları verilmez.

Oysa felsefi düşünce:

Eleştirel düşünmeyi,

Etik farkındalığı,

Empatiyi,

Mantıklı akıl yürütmeyi

aynı anda geliştirir.

Bu nedenle çocuklarla felsefe,
bir ders değil,
bir yaşam becerisidir.

Felsefi Düşünmenin Temeli: Kavramlar ve Yöntem

Çocuklarla felsefe çalışmaları,
rastgele sorularla ilerleyen bir süreç değildir.

Aksine, belirli bir yapı üzerine kuruludur.

Bu yapı iki temel unsurdan oluşur:

1. Felsefi Bilgi (Kavramlar)

Adalet, doğruluk, özgürlük, mutluluk gibi evrensel kavramlar üzerinden düşünme

2. Felsefi Yöntem

Kavramsal analiz.

Diyalektik Kavrayış.

Eleştirel düşünme.

Mantık ilkelerine dayalı akıl yürütme.

Bu iki unsur birleştiğinde, çocuk yalnızca düşünmez…
Düşünmeyi öğrenir.

Bir Metafor: Lego Modeli

Çocuğa bir lego kutusu verildiğini düşünelim.

Kutunun içinde:

parçalar,

bir model,

ve bir kullanım kılavuzu vardır.

Bu kılavuz,
parçaların nasıl bir araya getirileceğini gösterir.

Ama çocuk yalnızca verilen modeli yapmak zorunda değildir.

Parçaları tanıdıktan sonra, kendi modelini de kurabilir.

İşte felsefe de tam olarak burada gün yüzüne çıkar.

Felsefe,

kavramları verir,

düşünme araçlarını sunar.

Ve sonra:

Çocuğa kendi düşüncesini kurma özgürlüğü tanır.

Amaç: Dünya Görüşü Olan Bir Birey

Çocuklarla felsefenin nihai amacı,
çocuğun bir dünya görüşü geliştirmesidir.

Çünkü dünya görüşü olmayan bir birey:

ya sorgulamadan yaşar

ya da nedenini bilmediği bir uyumsuzluk içinde kalır.

Oysa felsefi düşünme sayesinde çocuk:

Kendi değerlerini oluşturur.

Kararlarını bilinçli verir.

Hayata karşı sağlam bir duruş geliştirir.

Felsefi Eğitim Ne Kazandırır?

Bu süreç sonunda çocuk:

Doğru sorular sorabilen,
 Akıl yürütebilen,
Eleştirel düşünebilen
Düşünce, Söz ve Eylem Uyumu kurabilen 

bir birey hâline gelir. 

Sonuç: Düşünen Çocuk, Dönüşen Dünya

Bir çocuğun dünyayı değiştirmesi için
önce kendisini anlaması gerekir.

Çünkü İnsan, felsefi bilgiyle düşündükçe, yaşadığı dünya da değişir.

Çocuklarla felsefe,
çocuğa yalnızca düşünmeyi öğretmez.

Ona şunu kazandırır:

Kendi hayatını kurabilme gücü!!!

Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur:

Çocuklarımıza hazır cevaplar mı veriyoruz,
yoksa
düşünmeyi mi öğretiyoruz?

EMYY Notu

Bu yazı, EMYY Felsefi Danışmanlık Merkezi tarafından,
çocukların düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik yürütülen
yapılandırılmış Çocuklarla Felsefe programları kapsamında hazırlanmıştır.

EMYY Felsefi Notlar bölümünde felsefi düşünme, etik karar verme ve çocuklarla felsefe üzerine yeni yazılar yayımlanmaya devam edecektir.

Dr. Erden Miray Yazgan Yalkın
Filozof • Yazar • Felsefi Danışman
EMYY Felsefi Danışmanlık Kurucusu